Fundament onder pleegzorg en adoptie
Pleegzorg en adoptie roepen veel emoties op.
Juist daarom is onderbouwde informatie belangrijk. Kennisbureau ter Meulen checkt welke recente wetenschappelijke artikelen interessant zijn voor pleegzorg en adoptie. Zo kan wetenschappelijk verantwoorde informatie gebruikt worden bij vragen vanuit beleid en praktijk. En kunnen nieuwe inzichten vanuit de wetenschap bij beleid en praktijk terecht komen.
Pleegzorg en adoptie zijn vormen van bijzonder ouderschap.
Zowel bij pleegzorg als adoptie kon het oorspronkelijke gezin niet garanderen dat het kind kon opgroeien in een sfeer van
veiligheid, liefde en begrip, met levensomstandigheden die
nodig zijn voor de ontwikkeling van het kind.
Veel thema's komen zowel bij pleegzorg als adoptie voor, zodat beide velden van elkaar kunnen leren.
Vereerd en trots ben ik dat de KNAW mij de mooie De la Courtprijs voor onbezoldigd en onafhankelijk uitzonderlijk sociaalwetenschappelijk werk heeft toegekend. Ik ben vooral blij dat de KNAW met deze prijs het belang van het toegankelijk maken van wetenschappelijke kennis voor de praktijk onderstreept. Op 21 november is de prijs uitgereikt.
Nieuw:
- Verslag van EurAdopt en ICAR 2026; An overview from the adoption conferences
- Kennisflitsen 2025: 'En de biologische vaders dan?', 'Adoptiecompetentie bij huisartsen', 'Hoe ingewikkeld het is om recht te doen bij verdenking van misstanden bij interlandelijke adoptie', 'Extra uitdagingen voor geadopteerde jongeren en jongvolwassenen'
- Kennisflitsen 2024: ' De stem van het kind – vanuit het Mondiale Zuiden', Vaste relaties, lastiger voor geadopteerden?
- Kennisflitsen 2023: 'Illegale adopties binnen China', 'Als er wanpraktijken waren rond je adoptie - ervaringen van geadopteerden', 'Discriminatie doet ertoe!'
- Kennisflitsen 2022: 'Gezinscommunicatie bij zoektochten', 'Geeft adoptie trauma?' 'Naam terug veranderen' en 'Internet als safe space bij contact met biologische familie'
- Overzicht wetenschappelijke publicaties over adoptie, afstand en tehuiszorg: Wat weten we waarvan?
- Reactie op het artikel van Balk en collega's 2022 'Investigating historical abuses' gebaseerd op het rapport van de Commissie Joustra over misstanden bij interlandelijke adopties in het verleden.
Wat
KennisBureau
ter Meulen
doet
Kennis
Ieder jaar komen honderden wetenschappelijke artikelen uit over pleegzorg en adoptie. Maar mensen die in beleid en praktijk werken, hebben weinig tot geen tijd om zich hierin te verdiepen. En (voormalig) pleegkinderen, geadopteerden en hun familieleden hebben vaak de mogelijkheden niet. Voor deze groepen zijn interessante artikelen geselecteerd en toegankelijk gemaakt, waarbij zo dicht mogelijk bij de inhoud van het artikel gebleven wordt.
Onder de pagina 'Kennis' vindt u artikelen toegelicht in Kennisflitsen, en in 'Kennis op onderwerp' zijn meerdere artikelen gerangschikt op onderwerpen zoals 'ontwikkeling', 'familie', 'oorsprong', 'nazorg' en 'stem kinderen'.
Onderzoek & projecten
Ook doe ik al jaren zelf onderzoek naar pleegzorg en adoptie. Onder de pagina 'Activiteiten' vindt u resultaten van onder andere:
- Overzicht wetenschappelijke publicaties over adoptie, afstand en tehuiszorg: Wat weten we waarvan?
- Nuances bij het rapport van Commissie Joustra over mistanden bij interlandelijke adoptie.
- Project om te kijken of het Mockingbird Family Model - waarin 6-10 pleeggezinnen met een ervaren pleeggezin elkaar versterken - in Nederland gebruikt kan worden.
- Ons wetenschappelijk artikel over het onderzoek naar tevredenheid van volwassen interlandelijk geadopteerden (2019 gepubliceerd).
- Een onderzoek naar een nieuwe matchingsmethodiek in pleegzorg,
- Een inspiratie-studiereis met beleidsmakers en praktijkmensen voor meer stabiliteit in pleegzorg,
- Een overzicht voor de Chinese overheid waarom adoptie en pleegzorg beter zijn dan tehuiszorg,
- Presentaties over discriminatie of schisis,
Diensten
Deze website levert voor iedereen toegankelijke informatie. U vindt een inkijkje in het veld met interessante wetenschappelijke peer-reviewed artikelen.
Onder de pagina blog
ga ik in op beleidsthema's en geef hierbij mijn op wetenschap gebaseerde visie. Hierbij benadruk ik bijvoorbeeld het enorme belang van stabiliteit voor kinderen in zorg, van kindgericht beleid, en het belang van voorkomen van lange procedures, omdat de ontwikkeling van kinderen zo snel gaat-, en nog veel meer. Zowel de kennis als blogs zijn gratis diensten, waarvoor ondersteuning via donaties welkom is.
Ondersteunen van pleeggezinnen
Veel pleegouders stoppen met pleegzorg omdat ze het niet meer aankunnen of omdat ze ontevreden zijn. Veertien procent jaarlijks! Wat kunnen we hieraan doen? In het Mockingbird Family Model ondersteunen pleegouders elkaar, waarbij een ervaren pleegouder een centrale rol heeft. Zou dit voor Nederland ook een goede vorm zijn? Dat hebben we als kernteam onderzocht in 2019-2020.
En in oktober 2021 is de eerste Mockingbird-constellatie gestart in Nederland! Meer lees je hierover op Mockingbird Nederland
Over KennisBureau ter Meulen
De voornaamste doelstelling van mijn Kennisbureau is wetenschappelijke kennis over pleegzorg, adoptie en ander bijzonder ouderschap toegankelijk te maken voor het veld. Vragen vanuit het veld kunnen beantwoord worden vanuit wetenschappelijke kennis.
Lees meer
Kennisbureau ter Meulen is voortgekomen uit Stichting ADOC - Kenniscentrum voor Adoptie en Pleegzorg, waar Gera tussen 2008 en de afsluiting in 2017 coördinator was. Het ADOC, gevestigd aan Universiteit Leiden, onder wetenschappelijke begeleiding van bijzonder hoogleraar Adoptiestudies Femmie Juffer, had als doel een brug te slaan tussen wetenschap en praktijk.
Gera ter Meulen was van 2008 - 2017 de coördinator van het ADOC.
Stabiliteit, onvoorwaardelijke betrokkenheid en steun waar nodig: de toverwoorden voor een geslaagde pleegzorgplaatsing of adoptie
Als ik alle wetenschappelijke literatuur van de afgelopen 15 jaren op een rijtje zet, is dit voor pleeg-, gezinshuis- of adoptiekinderen - en voor het gezin waarin ze opgroeien - het allerbelangrijkst. Juist kinderen die hun leven startten met verlies, trauma en verwaarlozing hebben een warm, betrokken gezin nodig waar ze zich veilig kunnen voelen en waar zij en het gezin ondersteuning kunnen krijgen, zowel bij ontwikkelingsproblemen als bij relaties met de oorspronkelijke familie
In pleegzorg is momenteel nog veel te winnen in stabiliteit van plaatsingen - hoewel er veel gedaan wordt, telde het laatste Nederlandse onderzoek nog een breakdown van plaatsingen van 29%. Lees meer in mijn statement over pleegzorg. Deze kennis was de achtergrond van een studiereis voor professionals en betrokkenen uit het pleegzorgveld om inspiratie voor stabiliteit op te doen in Engeland. We hebben hier een digitaal tijdschrift
van gemaakt, waarin ook de reacties van de deelnemers zijn opgenomen. Mocht u geïnteresseerd zijn, dan kunt u zich opgeven voor een volgende reis.
Op dit moment zijn we al aan het kijken of we het Mockingbird Family Model ook in Nederland kunnen gebruiken om pleegouders te ondersteunen.
In adoptie is de stabiliteit van de plaatsingen veel hoger - breakdown vindt nauwelijks plaats. In Engeland is de breakdown bij adoptie vanuit pleegzorg slechts 3,2%. Maar dat betekent niet dat het niet heel ingewikkeld kan zijn - zowel voor de geadopteerden als pleegouders (Rapport Selwyn).
Ondanks de hoge stabiliteit is de optie van adoptie uit pleegzorg in Nederland nauwelijks bekend maar is er wel belangstelling voor vanuit pleegkinderen en pleegouders (Onderzoek Vonk). En gespecialiseerde nazorg voor volwassen geadopteerden is veelal wegbezuinigd en nauwelijks beschikbaar, hoewel ook hier de overheid onder druk van geadopteerden beweging maakt. Uit ons onderzoek onder 1200 volwassen geadopteerden
bleek dat de meeste geadopteerden tevreden zijn met hun leven en hun adoptie, maar rond de 10% heeft hier problemen mee. Het Haags Adoptieverdrag stelt nauwelijks standaarden aan nazorg, terwijl vanuit de wetenschap het belang van gespecialiseerde nazorg voor geadopteerden steeds duidelijker wordt. Daarom hebben we vanuit EurAdopt een Statement
geschreven over minimum standaarden voor adoptienazorg.
Blogs over beleid
Wat als pleegzorg niet alleen draait om één gezin, maar om een heel netwerk dat samen om een pleegkind heen staat? Dat is de kracht van Mockingbird: een vorm van pleegzorg waarin pleeggezinnen elkaar ondersteunen en samen een stevig netwerk rondom het pleegkind vormen. Onlangs is een landelijk kostendekkend tarief ontwikkeld. Dat klinkt misschien niet spannend, maar het is een geweldige mijlpaal: hierdoor kan Mockingbird een blijvende plek krijgen in de pleegzorg. Voor mij is dit extra bijzonder. Ik ben dankbaar en trots dat ik aan de wieg van Mockingbird in Nederland mocht staan.
In 2026: de twee belangrijkste adoptie conferenties: ICAR met onderzoeksresultaten, en EurAdopt, met ook praktijk en beleid. Een rijkdom van kennis en ervaring
De Pieter de la Court prijs van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is in 2022 uitgereikt aan Gera ter Meulen van KennisBureau ter Meulen. De prijs werd uitgereikt voor het toegankelijk maken van wetenschappelijke kennis rond pleegzorg en adoptie. Deze blog vertelt waarom de jury de prijs aan haar toewees. The 2022 Pieter de la Court Prize of the Royal Academy of Arts and Sciences has been awarded to Gera ter Meulen of Knowledge Bureau ter Meulen for her making scientific knowledge around foster care and adoption accessible. The blog shows why the jury awarded the prize to Gera ter Meulen. www.kbtermeulen.nl